het jonge montessori kind

de kinderen komen op verschillende dagdelen in de peutergroepen. sommige kinderen komen maar 1 keer per week en sommige kinderen komen bijna iedere dag. een kind, dat maar 1 keer per week komt, moet telkens weer wennen. de peutergroep maakt niet genoeg deel uit van zijn of haar dagelijks leven en blijft daardoor niet vertrouwd genoeg om je echt thuis te voelen. soms maak ik me daar zorgen om en zeker als het kind wat verlegen van aard is, doet me dat echt verdriet. gelukkig kunnen we vaak wel een oplossing bedenken om de dagdelen uit te breiden en komt het kind vaker. ik zie dan vrijwel meteen verandering in het gedrag, maar het blijft altijd afwachten of een verlegen kind contact gaat zoeken met de andere kinderen. als een kind de hele dag komt (net als op school, van 8.30 tot 14.30 uur) en bij ons luncht met de andere kinderen, die overblijven, komt dat meestal wel op een bepaald moment. de kinderen die de hele dag bij ons zijn, vormen een soort familie en ze horen echt bij elkaar. e...

op het internet vond ik een video van margaret homfray. het is een wat oudere engelse dame, die les heeft gehad van Maria Montessori en de filmpjes zijn voorbeelden van haar lectures. een lecture had het onderwerp tesselation en daarin laat zij zien hoe ze allerlei geometrische figuren heeft laten maken, waarmee de kinderen patronen (mozaiek) kunnen leggen. de bedoeling is hierbij, dat de figuren precies aan elkaar gelegd worden zonder spatie ertussen. zo krijgen de kinderen oog voor en inzicht in ritmes en patronen (belangrijk bij de ontwikkeling van de mathematische geest). het sprak me erg aan, maar ik zag me niet al die figuren uit kunststof snijden. dus bedacht ik een variatie. ik bestelde papieren plakfiguren in allerlei vormen (het kan natuurlijk alleen met figuren die rechte kanten hebben, zodat je het tegen elkaar kunt leggen) en bood het aan met een potje lijm en een kwast. de kinderen konden zo de patronen plakken. het bleek nog moeilijker dan ik dacht. blijkbaar is het heel...

in een montessori peutergroep zijn de oefeningen van het dagelijks leven heel belangrijk. de eetwerkjes zijn verreweg favoriet en aanvankelijk zijn de kinderen hier heel individueel mee bezig. eerst is er de fascinatie voor het zelf smeren, zelf koffie malen, zelf noten kraken. gaandeweg krijgt het meer een sociale betekenis: ik ga voor jou thee zetten of ik maak koffie voor de concierge. het snacks maken voor de groep gebeurt meestal door ons. de kinderen zien het en vragen vaak of ze mee mogen helpen. maar de nog oudere kinderen doen het helemaal zelf. ze tellen de glazen en schenken de diksap in, heel precies afgemeten over al die glazen. een echt precisiewerkje. vervolgens wordt de peperkoek gesneden en in een mandje gedaan. daarna kunnen ze niet wachten tot het tijd is om uit te delen. soms doen we dat individueel. dan rijdt een kind het serveerkarretje langs bij de kinderen die aan het werk zijn en soms gaan we er even voor in de kring zitten. de bewustwording voor de zorg voor d...

in de klas hebben we altijd een aandachtstafel. meestal heeft het te maken met de seizoenen en op het ogenblik hebben we een bak met kikkervisjes staan. het is altijd weer spannend om te zien hoe de kikkervisjes veranderen van kikkerdril in kikkervisjes en soms zelfs in kleine kikkertjes (meestal lukt het niet, want de omstandigheden moeten precies goed zijn). in de verschillende kasten vinden de kinderen werkjes die met het onderwerp te maken hebben: boeken in de taalkast, de kikker van ei tot volwassen dier van plastic in de kosmische kast, puzzels in 4 lagen van ei tot kikker en puzzels met alle delen van de kikker. zo kunnen ze het proces precies bekijken en kan ik aan de hand van het materiaal vertellen over de metamorfose en het leven van de dieren. ik vond een leuk voorbeeld van een kikker rekenwerkje op het internet. heel simpel te maken en de kinderen die met cijfers bezig zijn, kunnen er zelfstandig mee werken. ook een leuk werkje voor de onderbouw.

in de klas staat een bak met slakken. het is het goedkoopste werkje van allemaal, want de slakken en de aarde uit de tuin kosten niets. ik weet niet meer hoe het is ontstaan, maar we hebben het al jaren. meestal begint het met een of twee slakken, maar al gauw brengen de kinderen er meer mee en worden er kleine slakjes geboren. we weten niet wat ze eten, want wat we er ook aan slablaadjes, plantjes of koolbladeren in leggen, ze eten er niets van. waarschijnlijk halen ze voeding uit de aarde, dus regelmatig ga ik met een aantal kinderen de tuin in om het zand en het groen te verversen. een poos geleden vond een kind het zielig dat de slakken niets aten en ze had er kleine stukjes gekleurd papier in gelegd. "eten" voor de slakjes, zei ze. een van de pas geboren slakjes at het papiertje op en omdat zijn huisje nog helemaal doorzichtig was, zagen we het paarse papiertje in zijn buikje zitten. prachtig om te zien, maar ik heb wel uitgelegd dat slakjes niet kunnen groeien van papie...

voor de kinderen die uit een ander land afkomstig zijn, kunnen we materiaal in de klas zetten in de vorm van een themadoos. in een doos of mand zitten allerlei voorwerpen: kleding, schoenen, kunstvoorwerpen, serviesgoed, boeken, foto's van het land en kinderen in de kleding van het land. meestal wordt de doos gebruikt voor een algemene les met een groepje kinderen en vertel ik over alles wat erin zit. dan wordt de aardbol erbij gehaald om te laten zien waar het land ligt. het hoort bij het kosmische onderwijs en het zijn tastbare dingen uit een andere cultuur. zo laat ik aan de peuters zien, dat we niet allemaal hetzelfde zijn en breng je respect en bewondering bij voor andere culturen. ook hebben we een aziatische pop en een sushi werkje. ik zag het toevallig in een speelgoedwinkel en vond het zo mooi, dat ik het niet kon laten staan. michika kan het al aardig, want het is niet gemakkelijk om de houten sushi blokjes vast te pakken. voor de andere kinderen en voor de meeste juffies...

in de kast van de oefeningen uit het dagelijks leven staat een mandje. het bevat een weegschaal, een kinderschort, pannenlappen, een meel-zeef, een schepje en foto's van alles wat je nodig hebt om koekjes te bakken. michika vraagt of ze ermee mag werken. ze haalt het mandje uit de kast en houdt het voor me met een vragend gebaar. de kaartjes zijn de leidraad om alle ingredienten te verzamelen: meel, boter, suiker en een beetje melk. de boter staat altijd in de koelkast in de grote keuken, dus daarvoor moeten we naar boven. samen met nog twee andere kinderen de trap op om de boter te halen. ik zeg niets, maar laat ze zelf zoeken. dan worden de overige ingredienten verzameld, die in de voorraadkast staan. ook dat doen ze zelf. vervolgens legt michika de kaartjes met afbeeldingen bij de onderdelen om te zien of alles compleet is. we kunnen beginnen: mouwen omhoog en schort aan. we trekken de aandacht van een aantal andere kinderen en praten, ruiken, proeven en voelen alles. maar er wo...