het jonge montessori kind

op een woensdagmorgen kwam de vader van madelief bij ons pasta maken met een heuse pastamachine. het was eigenlijk een drukke ochtend, met een oudergesprek en het afscheidsfeest van een 4-jarige, maar het was alsof we dit iedere dag deden, want het liep op rolletjes. eerst legde hij uit, dat pasta gemaakt wordt van meel en eieren en dat we dat samen zouden gaan maken. het meel werd afgewogen, de eieren werden geklutst door de kinderen en daarna werd er flink geroerd en gekneed. toen moest het deeg natuurlijk even rusten en dat was het moeilijkste deel, want wachten en peuters hoort nu eenmaal niet bij elkaar. eindelijk konden ze aan het werk en kreeg iedereen een stukje deeg en konden ze hun enthousiasme in het deeg kneden. het vergroten van het deeg in de pastamachine en het daarna ontstaan van de lange herkenbare slierten vonden alle kinderen fascinerend en al gauw hingen een paar stoeltjes vol met slierten en waren we de trotse bezitters van echte pasta. ik heb voor iedereen een zak...

tijdens het werken is er naast individuele momenten, ook een vast moment voor eten en drinken. wij serveren dan diksap of een snack in de vorm van crackers, rijstwafels of peperkoek. vaak zijn er kinderen die daar spontaan bij willen helpen. het begint natuurlijk met het tellen van het aantal kinderen. de glazen worden geteld en klaar gezet. het inschenken van de diksap in al die glazen is een heel precies werkje en vraagt opperste concentratie van het kind. de peperkoek wordt in stukken gesneden en in een mandje gelegd. vervolgens wordt alles geserveerd. drie kinderen delen uit in de kring of, als we niet in de kring gaan, brengen het naar de kinderen toe, die aan het werk zijn. iedereen vindt het leuk om met het karretje op wielen (van de vlooienmarkt) door de klas te lopen en voor de anderen te zorgen. zelfs het meest verlegen kind vindt het heerlijk en wil het best samen met een ander doen.

het theewerkje is erg populair bij alle kinderen in onze peutergroep. we hebben het, sinds het in de groep staat, echter wel wat aan moeten passen. geregeld sneuvelde het theepotje en om dan telkens opnieuw een klein formaat te vinden, was niet zo eenvoudig. uit practische overwegingen maken de kinderen daarom nu gebruik van een metalen kannetje. de kopjes hebben we vervangen door theeglazen en de kruidenthee korrels zijn nu echte theezakjes met zoethoutthee (die is van nature zoet en de meeste kinderen vinden het lekker). we hebben er zelfs een kookwekker bij staan om te zien (en te horen) hoe lang de thee moet trekken. het is een complex werkje: water halen, het volle potje naar de tafel dragen, theezakje erin, wekker opdraaien, wachten, roeren en theezakje eruit halen, voorzichtig inschenken, opdrinken en daarna alles afwassen en weer opruimen. het twee-jarige kind gebruikt dit werkje om te leren schenken. het oudere kind gebruikt het om het fenomeen van het veranderen van water in ...

kleine kinderen huilen gemakkelijk. het is niet fijn als er een huilend kind in de groep is. het zorgt altijd voor onrust. toch hoort het bij het wennen en het kind moet daar de tijd voor krijgen. het jonge kind moet een verbinding met ons aangaan en kan zich nog niet anders uiten dan door te huilen. het is altijd weer een zoeken naar de juiste aanpak. sommige kinderen willen met rust gelaten worden en dan kun je niet meer doen, dan er af en toe naar toe gaan om zo te laten weten dat je ze ziet. anderen klampen zich aan je vast en willen fysiek getroost worden. als een kindje huilt vanwege het afscheid, blijf ik er net zo lang mee op schoot zitten, meestal zachtjes zingend, tot de ontspanning komt en het huilen stopt. dan duurt het meestal nog een poosje tot ik op mijn vraag, of het iets wil gaan doen, een bevestigend antwoord krijg. dan weet ik dat het goed is. vanaf mijn veilige schoot heeft het kind verbinding kunnen maken met de ruimte en met de andere kinderen. het kan nu gaan ex...

de kinderen komen op verschillende dagdelen in de peutergroepen. sommige kinderen komen maar 1 keer per week en sommige kinderen komen bijna iedere dag. een kind, dat maar 1 keer per week komt, moet telkens weer wennen. de peutergroep maakt niet genoeg deel uit van zijn of haar dagelijks leven en blijft daardoor niet vertrouwd genoeg om je echt thuis te voelen. soms maak ik me daar zorgen om en zeker als het kind wat verlegen van aard is, doet me dat echt verdriet. gelukkig kunnen we vaak wel een oplossing bedenken om de dagdelen uit te breiden en komt het kind vaker. ik zie dan vrijwel meteen verandering in het gedrag, maar het blijft altijd afwachten of een verlegen kind contact gaat zoeken met de andere kinderen. als een kind de hele dag komt (net als op school, van 8.30 tot 14.30 uur) en bij ons luncht met de andere kinderen, die overblijven, komt dat meestal wel op een bepaald moment. de kinderen die de hele dag bij ons zijn, vormen een soort familie en ze horen echt bij elkaar. e...

op het internet vond ik een video van margaret homfray. het is een wat oudere engelse dame, die les heeft gehad van Maria Montessori en de filmpjes zijn voorbeelden van haar lectures. een lecture had het onderwerp tesselation en daarin laat zij zien hoe ze allerlei geometrische figuren heeft laten maken, waarmee de kinderen patronen (mozaiek) kunnen leggen. de bedoeling is hierbij, dat de figuren precies aan elkaar gelegd worden zonder spatie ertussen. zo krijgen de kinderen oog voor en inzicht in ritmes en patronen (belangrijk bij de ontwikkeling van de mathematische geest). het sprak me erg aan, maar ik zag me niet al die figuren uit kunststof snijden. dus bedacht ik een variatie. ik bestelde papieren plakfiguren in allerlei vormen (het kan natuurlijk alleen met figuren die rechte kanten hebben, zodat je het tegen elkaar kunt leggen) en bood het aan met een potje lijm en een kwast. de kinderen konden zo de patronen plakken. het bleek nog moeilijker dan ik dacht. blijkbaar is het heel...

in een montessori peutergroep zijn de oefeningen van het dagelijks leven heel belangrijk. de eetwerkjes zijn verreweg favoriet en aanvankelijk zijn de kinderen hier heel individueel mee bezig. eerst is er de fascinatie voor het zelf smeren, zelf koffie malen, zelf noten kraken. gaandeweg krijgt het meer een sociale betekenis: ik ga voor jou thee zetten of ik maak koffie voor de concierge. het snacks maken voor de groep gebeurt meestal door ons. de kinderen zien het en vragen vaak of ze mee mogen helpen. maar de nog oudere kinderen doen het helemaal zelf. ze tellen de glazen en schenken de diksap in, heel precies afgemeten over al die glazen. een echt precisiewerkje. vervolgens wordt de peperkoek gesneden en in een mandje gedaan. daarna kunnen ze niet wachten tot het tijd is om uit te delen. soms doen we dat individueel. dan rijdt een kind het serveerkarretje langs bij de kinderen die aan het werk zijn en soms gaan we er even voor in de kring zitten. de bewustwording voor de zorg voor d...